ҚЫРҒЫЗСТАНДАҒЫ ЖАҢАРТЫЛАТЫН ЭНЕРГЕТИКА ЖОБАЛАРЫНДАҒЫ ТӘУЕКЕЛДЕРДІ БАҒАЛАУ ЖӘНЕ БАСҚАРУ
Main Article Content
Аңдатпа
Қырғыз Республикасы жаңартылатын энергетикаға көшу үдерісінде ерекше орын алады: елдің электр энергетикалық жүйесі шамамен тоқсан пайызға жаңартылатын энергия көздеріне негізделгенімен, мұздық суларымен қоректенетін гидроэнергетикаға тәуелділігіне байланысты құрылымдық тұрғыдан осал болып қала береді. Бұл мақалада тәуекелдерді басқарудың негізгі халықаралық стандарттары — ISO 31000:2018, ISO/IEC 31010:2019, IFC қызмет стандарттары, Дүниежүзілік банктің экологиялық және әлеуметтік негіздемелік бағдарламасы, Экватор принциптері (EP4, 2020), сондай-ақ IRENA ұйымының тәуекелдерді төмендету құралдарының жіктемесі — Қырғызстандағы жаңартылатын энергетика жобаларының портфеліне, соның ішінде құны 4,2 миллиард АҚШ долларын құрайтын үшжақты «Қамбар-Ата-1» гидроэнергетикалық жобасына қолданылды. Мақалада ISO 31010 стандартына сәйкес жылу картасында көрсетілетін тәуекелдердің бес санаты айқындалып, шарттық, қаржылық және институционалдық құралдарды үйлестіретін тәуекелдерді төмендету шараларының кешені ұсынылады.
Article Details
##submission.citations##
Bankwatch. Kambarata hydropower project: greater scrutiny from international banks is needed [Electronic resource]. 19 December 2025. URL: https://bankwatch.org/blog/kambarata-hydropower-project (accessed: 10.05.2026).
Equator Principles Association. The Equator Principles (EP4), July 2020. London: Equator Principles Association, 2020.
International Energy Agency. Kyrgyzstan 2022 Energy Sector Review. Paris: IEA Publications, 2022.
IEC 61400-1:2019. Wind energy generation systems — Part 1: Design requirements. Geneva: International Electrotechnical Commission, 2019.
IEC 61724-1:2021. Photovoltaic system performance — Part 1: Monitoring. Geneva: International Electrotechnical Commission, 2021.
International Finance Corporation. Performance Standards on Environmental and Social Sustainability. Washington, DC: IFC, 2012.
Ibragimov S. Innovate or evaporate: Decentralized power generation as the key to Kyrgyzstan’s green economy: Working Paper. Cambridge, MA: MIT Sloan Center for Sustainability, 2024.
International Renewable Energy Agency. Unlocking Renewable Energy Investment: The Role of Risk Mitigation and Structured Finance. Abu Dhabi: IRENA, 2016.
ISO 31000:2018. Risk Management — Guidelines. Geneva: International Organization for Standardization, 2018.
ISO/IEC 31010:2019. Risk Management — Risk Assessment Techniques. Geneva: International Organization for Standardization, 2019.
Putz C. Kambarata-1 to see joint financing from Kyrgyzstan, Kazakhstan, and Uzbekistan in 2026 // The Diplomat. 10 December 2025. URL: https://thediplomat.com (accessed: 10.05.2026).
QazaqGreen. Kyrgyzstan to increase capacity threshold for renewable energy projects [Electronic resource]. 28 October 2025. URL: https://qazaqgreen.com (accessed: 10.05.2026).
QazaqGreen. Kazakhstan launches nine renewable energy projects in 2025 [Electronic resource]. 6 January 2026. URL: https://qazaqgreen.com (accessed: 10.05.2026).
Rivers Help. Kyrgyzstan approved amendments to the law on renewable energy [Electronic resource]. 22 January 2026. URL: https://rivershelp.org (accessed: 10.05.2026).
Rivers without Boundaries. Cumulative Impact Assessment of Kambarata-1 HPP: Independent Expert Review. 2025.
Standish R. Is this Central Asia’s green energy reckoning? // The Diplomat. 1 November 2025. URL: https://thediplomat.com (accessed: 10.05.2026).
Times of Central Asia. Investors push back against new renewable energy bill in Kyrgyzstan (10 June 2025); Kyrgyzstan, Uzbekistan, Kazakhstan move forward with $4.2 billion Kambarata-1 hydropower project (16 October 2025). URL: https://timesca.com (accessed: 10.05.2026).
U.S. Department of Commerce. Kyrgyz Republic Country Commercial Guide: Energy. Washington, DC: International Trade Administration, 2024. URL: https://www.trade.gov/country-commercial-guides/kyrgyz-republic-energy (accessed: 10.05.2026).
World Bank. Environmental and Social Framework. Washington, DC: World Bank Group, 2018.
World Bank. Kambarata-1 Hydropower Plant Project: Project Information Document. Washington, DC: World Bank Group, 2025.