ТУРИЗМНІҢ ГЕНДЕРЛІК ӨЛШЕМІ ҚАЗАҚСТАНДА: ЕЛДІҢ ТУРИЗМДІК ТАРТЫМДЫЛЫҒЫН ҚАЛЫПТАСТЫРУДАҒЫ ӘЙЕЛДЕРДІҢ РӨЛІ
Article Sidebar
Main Article Content
Аңдатпа
Қазіргі уақытта Қазақстандағы туризм экономика саласы ретінде оң өсу динамикасын көрсетіп отыр. Саланың тұрақты даму қағидаттарына бағдарлануы жағдайында оның даму үрдістеріне әсер ететін факторларды кешенді түрде зерттеу қажеттілігі туындайды. Осы мақаланың мақсаты – Қазақстанның туристік индустриясының дамуындағы әйелдердің рөлін талдау және олардың елдің туристік тартымдылығын қалыптастыруға қосқан үлесін бағалау. Зерттеудің негізгі міндеттері ретінде Қазақстанның туристік саласының қазіргі жағдайын кәсіби қызметтің әртүрлі деңгейлеріндегі әйел-мамандардың қатысуын ескере отырып талдау; туризм саласында еңбек ететін әйелдер кездесетін негізгі мәселелер мен кедергілерді анықтау; елдің туристік өнімінің тартымдылығы мен бәсекеге қабілеттілігін арттыруда әйелдердің рөлін күшейтудің тиімді тетіктерін айқындау; сондай-ақ Қазақстандағы кірмелік, шығу және ішкі туризмнің дамуына әйелдердің қатысуының әсері туралы кешенді түсінік қалыптастыру көзделген. Зерттеу әдіснамасы екі негізгі құралға негізделген: туристік индустриядағы әйел-мамандармен (басшылар, менеджерлер, кәсіпкерлер, мемлекеттік құрылымдар мен авиация саласының өкілдері) жүргізілген жартылай құрылымдалған сұхбаттар нәтижесінде алынған сапалық деректер және әйелдердің әртүрлі қызмет салаларындағы жұмыспен қамтылу үлесін, басқару құрылымдарындағы және саясаттағы өкілдігін қамтитын ресми статистикалық мәліметтерді пайдалану. Сонымен қатар, зерттеудің кешенділігін қамтамасыз ету және ұлттық деректерді халықаралық контексте салыстыру мақсатында ЮНЕСКО, ЮНВТО материалдары, ғылыми жарияланымдар мен аналитикалық есептер қолданылды. Зерттеу нәтижелері Қазақстанның туристік саласында әйел-мамандардың үлесі басым екенін көрсетеді, бұл өз кезегінде индустрияның және жалпы экономикалық сектордың тұрақты дамуына елеулі ықпал етеді.
Article Details
##submission.citations##
Koc, E. Do Women Make Better in Tourism and Hospitality? A Conceptual Review from a Customer Satisfaction and Service Quality Perspective // Journal of Quality Assurance in Hospitality & Tourism. 2019. Vol. 20, No. 4. P. 422–446. DOI: 10.1080/1528008X.2019.1672234.
World Tourism Organization. Global Report on Women in Tourism. 2nd ed. Madrid: UNWTO, 2019. 187 p. DOI: https://doi.org/10.18111/9789284420384.
Katunova, V.V. Gender Aspects of Social Attitudes in the Field of Tourism // Bulletin of Nekrasov Kostroma State University. 2011. Vol. 17. P. 142–145.
UNESCO Courier. Sustainable Development by 2030: A Task for Each of Us // UNESCO Courier. 2017. No. 1. P. 75.
Mironov, A.G., & Chudaeva, O.I. Tourism Industry: Concept and Structure // Science Time. 2016. P. 221–224.
Press Service of the Ministry of Culture and Information of the Republic of Kazakhstan. Kazakhstan on the Path to Gender Equality: Women Hold 39% of Leadership Positions in Public Service [Electronic Resource]. 2025. Available at: https://www.gov.kz/ (accessed: 05.10.2025).
Guryeva, E.V. Social Status and Its Influence on Consumer Behavior in the Tourism Services Market // Logos et Praxis. 2017. Vol. 16. No. 4. P. 41–49. DOI: https://doi.org/10.15688/lp.jvolsu.2017.4.5.
Ferguson, L. Promoting Gender Equality and Empowering Women? Tourism and the Third Millennium Development Goal // Current Issues in Tourism. 2011. Vol. 14. No. 3. P. 235–249. DOI: https://doi.org/10.1080/13683500.2011.555522.
Mahwish, S., & Nawaz, M.A. Tourism and Women Empowerment in Developing Economies: Systematic Literature Review // iRASD Journal of Management. 2022. Vol. 4. No. 2. P. 388–397. DOI: https://doi.org/10.52131/jom.2022.0402.0086.
European Institute for Gender Equality (EIGE). Gender in Tourism. Luxembourg, 2017. 101 p.
Baum, T. International Perspectives on Women and Work in Hotels, Catering and Tourism. Geneva: International Labour Organization, 2013. 98 p.
Bektursyn, S., Abdreyeva, Sh., Akbar, I., & Mamadiyarov, M. An Analysis of Foreign and Kazakh Studies on Gender Issues in Tourism // Bulletin of the Kazakh University of Economics, Finance and International Trade. 2024. No. 3(56). P. 145–156. DOI: https://doi.org/10.52260/2304-7216.2024.3(56).17.
Kinnaird, V., & Hall, D. (Eds.). Tourism: A Gender Analysis. Chichester: John Wiley & Sons, 1994.
Figueroa-Domecq, C., & Segovia-Perez, M. Application of a Gender Perspective in Tourism Research: A Theoretical and Practical Approach // Journal of Tourism Analysis. 2020. DOI: https://doi.org/10.1108/JTA-02-2019-0009.
Zhang, Y., Xu, S., & Zhang, J. Examining the Relationship between Tourism and Gender Equality: Evidence from Asia // Sustainability. 2022. Vol. 14. No. 19. Article 12156. DOI: https://doi.org/10.3390/su141912156.
Gentry, K. Women and Tourism Employment: Global Perspectives on Gender Equality // Annals of Tourism Research. 2021. Vol. 89. No. 3. P. 102–113. DOI: https://doi.org/10.1016/j.annals.2021.103207.
Ferguson, L. Gender and Development in Tourism: Critical Reflections on Women’s Work // Journal of Sustainable Tourism. 2019. Vol. 27. No. 7. P. 1026–1043. DOI: https://doi.org/10.1080/09669582.2018.1564749.
Sarmento, J., & Mukashev, A.S. Kazakhstan, Tourism // Springer. 2015. P. 276–281. DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-319-01669-6_276-1.
Bureau of National Statistics of the Agency for Strategic Planning and Reforms of the Republic of Kazakhstan. Gender Statistics of Kazakhstan [Electronic Resource]. Almaty, 2021. Available at: https://stat.gov.kz/ (accessed: 01.12.2025).
Saparova, A.S. The Role of Women Specialists in the Development of Kazakhstan’s Tourism Sector // Central Asian Economic Journal. 2022. No. 4. P. 87–95. DOI: https://doi.org/10.52536/caej.v4i2022.215.