«Qazaq Journal of Young Scientist» халықаралық ғылыми журналы https://qazaqjournal.kz/qjys <p><strong>«QAZAQ JOURNAL OF YOUNG SCIENTIST» </strong><strong>халықаралық</strong> <strong>ғылыми</strong> <strong>журналы</strong> - жас ғалымдардың өзіндік зерттеулерінің нәтижелерін жариялайтын ашық типті көп пәндік сарапталынатын ғылыми журнал.</p> <p>Журналға студенттердің, магистранттардың, докторанттардың, жоғары оқу орындары мен колледждердің жас оқытушыларының, мектеп мұғалімдерінің, ғылыми ұйымдардың жас ғылыми қызметкерлерінің мақалалары қабылданады.</p> <p><strong>Журнал 2022 жылдан бастап, ай сайын ш</strong><strong>ығады</strong><strong>.</strong></p> <p><strong>Журнал электронды форматта ресми сайтта жарияланады.</strong></p> Индивидуальный предприниматель «Мариям» kk-KZ «Qazaq Journal of Young Scientist» халықаралық ғылыми журналы 2959-1279 БИОЛОГИЯ САБАҒЫНДА ЦИФРЛЫҚ ЖӘНЕ ИННОВАЦИЯЛЫҚ ТЕХНОЛОГИЯЛАРДЫ ҚОЛДАНУДЫҢ МАҢЫЗЫ https://qazaqjournal.kz/qjys/article/view/448 <p><em>Мақалада қазіргі білім беру жағдайында биология сабағында цифрлық және инновациялық технологияларды қолданудың маңызы қарастырылады. Цифрлық білім беру ресурстарының (интерактивті презентациялар, анимациялар, 3D модельдер, виртуалды зертханалар, онлайн платформалар) оқу материалының көрнекілігін арттырудағы, оқушылардың танымдық белсенділігін күшейтудегі және зерттеушілік дағдыларын қалыптастырудағы мүмкіндіктері ашып көрсетіледі. Сонымен қатар STEAM бағыты, жобалық және зерттеушілік оқыту, аралас және мобильді оқыту сияқты инновациялық педагогикалық технологиялардың оқушылардың функционалдық және цифрлық сауаттылығын дамытудағы рөлі негізделеді. Биология пәні мұғалімінің цифрлық құзыреттілігі оқыту үдерісінің тиімділігін арттыратын негізгі фактор ретінде айқындалады. Мақалада дәстүрлі және цифрлық-инновациялық оқыту әдістерін кіріктіре қолдану XXI ғасыр талаптарына сай, ғылыми сауатты және бәсекеге қабілетті тұлға қалыптастырудың тиімді жолы екендігі тұжырымдалады.</em></p> Зарина Сериковна Караталова ##submission.copyrightStatement## 2026-01-16 2026-01-16 4 1 6 10 АРАЛАС ТИПТІ БӨЛІКТІ-ТҰРАҚТЫ АРГУМЕНТТІ ДИФФЕРЕНЦИАЛДЫҚ ТЕҢДЕУЛЕРГЕ КІРІСПЕ: ТАРИХЫ ЖӘНЕ КЛАССИФИКАЦИЯСЫ https://qazaqjournal.kz/qjys/article/view/449 <p><em>Бұл мақалада динамикалық жүйелер теориясының дамуы және оның гибридтік жүйелерге, соның ішінде бөлікті-тұрақты аргументті дифференциалдық теңдеулерге (БТАДТ) қолданылуы қарастырылады. БТАДТ-ның қалыптасу тарихы, шешімдердің бар болуы мен бірегейлігі, тұрақтылық, периодтылық және тербелмелі қасиеттері талданады. Сонымен қатар, профессор Марат Ахметтің ғылыми еңбектерінде дамытылған аралас типті бөлікті-тұрақты аргументке қатысты идеялардың БТАДТ теориясын тереңдетудегі рөлі атап өтіліп, үзіліссіз және дискретті динамиканы бір модель аясында сипаттауға мүмкіндік беретін бұл бағыттың теориялық әрі қолданбалы маңызы қысқаша сипатталады.</em></p> Шырын Кенжебекқызы Ыдрыс ##submission.copyrightStatement## 2026-01-16 2026-01-16 4 1 11 22 ДАЛАЛЫҚ ШЫРМАУЫҚТЫҢ СУЛЫ СЫҒЫНДЫСЫ (CONVOLVULUS ARVENSIS L.) – 1.0 МОЛЬ/Л HCl КӨМІРТЕКТІ БОЛАТТЫҢ ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ТАЗА КОРРОЗИЯ ИНГИБИТОРЫ https://qazaqjournal.kz/qjys/article/view/450 <p><em>Бұл жұмыста гравиметриялық және электрохимиялық әдістерді қолдану арқылы дала шырмауығының (Convolvulus arvensis L.) сулы экстрактының 1,0 моль/л тұз қышқылы ерітіндісіндегі СТ3СП2-ГП2 маркалы көміртекті болатқа қатысты коррозияны тежеу қасиеттері зерттелді. Аррениус теңдеуіне негізделген есептеу-графикалық әдістер арқылы коррозия процесінің активация параметрлері, термодинамикалық сипаттамалары және ингибитордың металл бетіне адсорбция параметрлері анықталды. Зерттеу нәтижелері бойынша C. arvensis L. сулы экстрактының ингибирлеу тиімділігі 2,0 г/л концентрацияда 90,23%-ға жететіні анықталды, бұл барлық зерттелген температура диапазонында Ленгмюр адсорбция изотермасына бағынатын өздігінен жүретін экзотермиялық физиосорбциямен түсіндіріледі. Электрохимиялық зерттеулер экстракттың аралас типті ингибитор ретінде әрекет ететінін, яғни анодтық және катодтық реакцияларды шамалас дәрежеде баяулататынын көрсетті. Ингибитор концентрациясының және коррозиялық ортаның температурасының жоғарылауы фитокомпоненттердің металл бетіне диффузия жылдамдығының артуына байланысты қорғаныш әсерінің күшеюіне алып келеді. Электрохимиялық әдістермен анықталған қорғаныш тиімділігінің мәндері гравиметриялық деректермен жақсы үйлеседі.</em></p> Т.Б. Сейлова Д.Ж. Асанова А.А. Серикқалиева ##submission.copyrightStatement## 2026-01-16 2026-01-16 4 1 23 34 ШЕТЕЛ ТІЛІН ОҚЫТУДА ЖАСАНДЫ ИНТЕЛЛЕКТІ БАЛАМАЛЫ ҚҰРАЛ РЕТІНДЕ ҚОЛДАНУ https://qazaqjournal.kz/qjys/article/view/451 <p><em>Бұл мақалада шетел тілін меңгеру үдерісінде жасанды интеллект технологияларын қолданудың теориялық және практикалық негіздері қарастырылады. Зерттеу барысында жасанды интеллекттің білім беру саласындағы рөлі, әсіресе шетел тілін оқытудағы мүмкіндіктері мен шектеулері талданады. Табиғи тілді өңдеу, автоматтандырылған сөйлеуді тану жүйелері, интерактивті чат-боттар және бейімделетін оқу платформалары сияқты ЖИ негізіндегі баламалы құралдардың тілдік дағдыларды дамытудағы тиімділігі сипатталады. Сонымен қатар, жасанды интеллекттің артықшылықтарымен қатар кемшіліктері де қарастырылып, оны педагогикалық тұрғыдан дұрыс қолданудың маңыздылығы атап өтіледі. Мақалада жасанды интеллектті тіл үйренуде тиімді пайдаланудың негізгі стратегиялары ұсынылып, мұғалім мен технология арасындағы өзара үйлесімнің рөлі көрсетіледі. Сондай-ақ Қазақстандағы жасанды интеллектті білім беру саласында қолдану тәжірибесі мен болашақ даму бағыттары талданады. Зерттеу нәтижелері жасанды интеллектті шетел тілін оқытуда көмекші құрал ретінде тиімді интеграциялау білім сапасын арттыруға мүмкіндік беретінін көрсетеді.</em></p> Манзура Ауелбек кизи Уласова ##submission.copyrightStatement## 2026-01-16 2026-01-16 4 1 35 47 ӨЗБЕКСТАНДАҒЫ ҚАЗАҚ ДИАСПОРАСЫНЫҢ ҚАЛЫПТАСУЫ МЕН ӘЛЕУМЕТТІК-МӘДЕНИ ЖАҒДАЙЫ https://qazaqjournal.kz/qjys/article/view/452 <p><em>Мақалада XVIII–XX ғасырдың ортасынан бүгінгі күнге дейінгі кезеңдегі Өзбекстандағы қазақ диаспорасының қалыптасуы, дамуы және әлеуметтік-мәдени жағдайы қарастырылады. Зерттеу қазақ диаспорасының тарихи тағдыры, мәдени бейімделуі және ұлттық бірегейлікті сақтау тәжірибесін талдауға бағытталған. Ғылыми еңбектер, тарихи деректер мен санақ материалдары негізінде қазақтардың этникалық келбеті кешенді түрде сараланады. Қазақтардың Қарақалпақстан, Ташкент, Навои және Бұхара аймақтарында шоғырлануы, кеңестік кезеңдегі ауыл шаруашылығы, білім беру мен мәдениет салаларындағы рөлі көрсетіледі. Қазақ мектептері мен мәдени ұйымдардың ұлттық тіл мен дәстүрді сақтаудағы маңызы айқындалады. Зерттеу Өзбекстандағы қазақтардың этникалық дамуы мен мәдени интеграциясының негізгі үрдістерін бағалауға мүмкіндік береді.</em></p> Дамира Шарапқызы ##submission.copyrightStatement## 2026-01-16 2026-01-16 4 1 48 56 МАТЕМАТИКАЛЫҚ БІЛІМ БЕРУ САПАСЫНЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМИ МЕКТЕП ФЕНОМЕНІ https://qazaqjournal.kz/qjys/article/view/453 <p><em>Бұл мақалада математикалық білім сапасының теориялық негіздері және ғылыми мектеп феномені қарастырылады. Ғылыми мектептің мәні, оның тарихи қалыптасуы мен даму ерекшеліктері ашылып, педагогикалық тәжірибенің сабақтастығын қамтамасыз етудегі рөлі талданады. Математика саласында қалыптасқан ғылыми мектептердің білім беру мазмұнын жетілдіруге, оқыту әдістерін дамытуға және педагог кадрлардың кәсіби деңгейін арттыруға қосқан үлесі сипатталады. Жүргізілген талдау нәтижесінде ғылыми мектеп ұғымы математикалық білім сапасын арттырудың негізгі факторларының бірі екені анықталады.</em></p> Расима Нұркенқызы Аманжан ##submission.copyrightStatement## 2026-01-16 2026-01-16 4 1 57 65 ТРИГОНОМЕТРИЯНЫ ЖОБАЛЫҚ ОҚЫТУДЫҢ ОТАНДЫҚ ЖӘНЕ ШЕТЕЛДІК ТӘЖІРИБЕСІ https://qazaqjournal.kz/qjys/article/view/454 <p><em>Бұл мақалада математика пәнін, соның ішінде тригонометрияны жобалық оқыту арқылы меңгертудің маңызы талданады. Жобалық әдістің ерекшелігі ретінде оқушылардың білімін өмірлік жағдаяттарда қолдану, зерттеушілік әрекетке тарту және шығармашылық әлеуетін дамыту мүмкіндіктері қарастырылды. Қазақстандық және шетелдік мектептерде жүзеге асырылған ғылыми жобалар мысалға алынып, олардың ортақ қырлары мен айырмашылықтары салыстырылды. Зерттеу барысында тригонометриялық есептерді шешуде практикалық тәсілдердің (көлеңке әдісі, клинометр пайдалану, биіктікті бірнеше жолмен есептеу және нәтижелерді салыстыру) тиімділігі дәлелденді. Нәтижесінде жобалық оқытудың оқушылардың теориялық білімін практикамен ұштастыруға, сыни ойлауын жетілдіруге және пәнге деген қызығушылығын арттыруға ықпал ететіні анықталды. Сонымен қатар, тригонометрия бойынша жобаларды ұйымдастыруда мұғалімдерге арналған арнайы әдістемелік құралдың қажеттілігі айқындалды.</em></p> С.Б. Ботай ##submission.copyrightStatement## 2026-01-16 2026-01-16 4 1 66 77 10-СЫНЫПТА АЛГЕБРА ЖӘНЕ ГЕОМЕТРИЯНЫ ОҚУ БАРЫСЫНДА ИНТЕРАКТИВТІ ВИЗУАЛДЫ ҚҰРАЛДАРДЫ ҚОЛДАНУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ https://qazaqjournal.kz/qjys/article/view/455 <p><em>Мақала жоғары сыныптарда математиканы оқыту әдістемесін жаңғырту мәселесіне арналған. 10-сынып оқушыларының абстракция деңгейі жоғары тақырыптарды (тригонометриялық функциялар, стереометрия) оқу кезінде туындайтын қиындықтары қарастырылады. Психологиялық-педагогикалық әдебиеттерді талдау негізінде динамикалық визуалды құралдарды енгізу қажеттілігі негізделеді. Автор GeoGebra платформасында алгебралық және геометриялық компоненттерді синхрондауға негізделген оқыту моделін ұсынды. Жоспарланған педагогикалық эксперимент сипатталып, әзірленген әдістемені қолдану оқушылардың материалды игеру сапасы мен кеңістіктік ойлау деңгейін арттырады деген болжам тұжырымдалады. </em></p> Данияр Нұркелдіұлы Сүйеуов ##submission.copyrightStatement## 2026-01-16 2026-01-16 4 1 78 83 САЛУ ЕСЕПТЕРІН ОҚЫТУДА ЦИФРЛЫҚ ТАРИХИ КАРТАЛАР МЕН AR ТЕХНОЛОГИЯЛАРЫН ҚОЛДАНУ https://qazaqjournal.kz/qjys/article/view/456 <p><em>Бұл мақалада салу есептерін&nbsp; оқытуда цифрлық тарихи карталар мен&nbsp; толықтырылған&nbsp; шындық&nbsp; (AR) технологияларын интеграциялау&nbsp; мәселесі&nbsp; қарастырылады. Зерттеу барысында&nbsp; тарихи графикалық материалдардың оқу мотивациясына әсері, кеңістіктік ойлауды дамытудағы AR мүмкіндіктері және екі технологияны үйлестіре қолданудың әдістемелік моделдері талданды. Авторлар геометриялық&nbsp; салуларды визуалды, динамикалық және тарихи-ғылыми контекспен байланыстыра түсіндірудің оқушының ойлау қабілетіне, алгоритмдік дағдыларына және метатанымдық бақылауына оң әсер ететінін көрсетеді. Тәжірибелік деректер&nbsp; интеграциялық&nbsp; тәсілдің оқу сапасын&nbsp; арттыруда&nbsp; жоғары&nbsp; нәтижелер&nbsp; беретінін дәлелдейді.</em></p> А.С. Кидирбаева ##submission.copyrightStatement## 2026-01-16 2026-01-16 4 1 84 91 БАСТАУЫШ МЕКТЕПТЕ ОҚЫТУ ҮДЕРІСІН ЖАҢАРТУДЫҢ ЗАМАНАУИ ӘДІСТЕРІ https://qazaqjournal.kz/qjys/article/view/457 <p><em>Бұл мақалада бастауыш білім беру жүйесінің ғылыми-педагогикалық негіздері, оның тұлға қалыптастырудағы рөлі және қазіргі даму бағыттары қарастырылады. Бастауыш білім берудің мақсаттары мен міндеттері, оқыту мазмұны, педагогикалық технологиялар, мұғалімнің кәсіби құзыреттілігі және саладағы өзекті мәселелер ғылыми тұрғыда талданады. Сонымен қатар білім беру сапасын арттыру жолдары ұсынылады. Мақалада бастауыш білім беру жүйесінің ғылыми-педагогикалық негіздері, оның тұлға дамуына әсері және қазіргі білім беру кеңістігіндегі орны қарастырылады. Бастауыш білім берудің мақсаты мен міндеттері, мазмұны, оқыту әдістері мен технологиялары, сондай-ақ мұғалімнің кәсіби қызметінің ерекшеліктері жан-жақты талданады. Зерттеу барысында бастауыш білім беру сапасын арттыруға бағытталған негізгі мәселелер мен оларды шешу жолдары айқындалады.</em></p> <p><em>Бұл мақалада бастауыш білім беру жүйесінің ғылыми-педагогикалық негіздері, оның тұлға қалыптастырудағы рөлі және қазіргі даму бағыттары қарастырылады. Бастауыш білім берудің мақсаттары мен міндеттері, оқыту мазмұны, педагогикалық технологиялар, мұғалімнің кәсіби құзыреттілігі және саладағы өзекті мәселелер ғылыми тұрғыда талданады. Сонымен қатар білім беру сапасын арттыру жолдары ұсынылады. Мақалада бастауыш білім беру жүйесінің ғылыми-педагогикалық негіздері, оның тұлға дамуына әсері және қазіргі білім беру кеңістігіндегі орны қарастырылады. Бастауыш білім берудің мақсаты мен міндеттері, мазмұны, оқыту әдістері мен технологиялары, сондай-ақ мұғалімнің кәсіби қызметінің ерекшеліктері жан-жақты талданады. Зерттеу барысында бастауыш білім беру сапасын арттыруға бағытталған негізгі мәселелер мен оларды шешу жолдары айқындалады.</em></p> Салтанат Мейрамбеккызы Тунгучбекова ##submission.copyrightStatement## 2026-01-16 2026-01-16 4 1 92 98 ЕРЕКШЕ БІЛІМ БЕРУДІ ҚАЖЕТ ЕТЕТІН БАЛАЛАРДЫҢ МЕКТЕП ОРТАСЫНА БЕЙІМДЕЛУІН ҚОЛДАУ ТЕХНОЛОГИЯЛАРЫ https://qazaqjournal.kz/qjys/article/view/458 <p><em>Бұл мақалада ерекше білім беруді қажет ететін балалардың мектеп ортасына бейімделуін қолдау технологияларының ғылыми-теориялық және әдістемелік аспектілері қарастырылады. </em><em>Инклюзивті білім беру жағдайында білім алушылардың әлеуметтік, психологиялық және оқу бейімделуін қамтамасыз ету педагогикалық үдерістің өзекті мәселелерінің бірі болып табылады. Зерттеу барысында ерекше білім беруді қажет ететін балалардың мектеп ортасына бейімделу үдерісінде туындайтын негізгі қиындықтар жүйеленіп, оларды еңсеруге бағытталған педагогикалық сүйемелдеу технологияларының мазмұны талданады. Мақаланың практикалық маңыздылығы ұсынылған технологияларды инклюзивті білім беру тәжірибесінде қолдану мүмкіндігімен айқындалады.</em></p> Г.И. Акилбаева М.Д. Жұмаділда З.М. Нуриддинова ##submission.copyrightStatement## 2026-01-16 2026-01-16 4 1 99 105 ЦИФРЛЫҚ БИЗНЕС ТРАНСФОРМАЦИЯСЫ ЖАҒДАЙЫНДАҒЫ ДЕРЕКТЕРДІ САҚТАУ ЖҮЙЕЛЕРІ https://qazaqjournal.kz/qjys/article/view/459 <p><em>Мақалада цифрлық бизнес трансформациясы контекстінде деректерді сақтау жүйелерінің рөлі талқыланады. Ұйымдардағы заманауи IT инфрақұрылымын қалыптастыруда цифрлық ақпарат көлемінің өсуінің әсеріне ерекше назар аударылады. Бұл жоғары өнімді, сенімді және масштабталатын деректерді сақтау жүйелерін енгізбей корпоративтік деректерді тиімді басқару мүмкін еместігін көрсетеді. TRK 31 Channel LLP компаниясында деректерді сақтау жүйесін тендер арқылы сатып алу мысалында медиа компанияның сандық ресурстарын басқаруда жүйелі тәсілге көшудің алғышарттары талданады. Қазіргі заманғы деректерді сақтау жүйелерінің бизнес-процестердің тұрақтылығын арттыру, медиа өндірісінің тиімділігін және деректерге негізделген басқару шешімдерінің сапасын жақсарту құралы ретінде маңыздылығы дәлелденді. </em></p> Азиз Мансуров ##submission.copyrightStatement## 2026-01-16 2026-01-16 4 1 106 116 ФЛЮОРОГРАФИЯЛЫҚ КЕСКІНДЕР АРҚЫЛЫ ӨКПЕ АУРУЛАРЫН АЛДЫН АЛА ДИАГНОСТИКАЛАУ ҮШІН МАШИНАЛЫҚ ОҚЫТУ ӘДІСТЕРІН ЗЕРТТЕУ ЖӘНЕ ҚОЛДАНУ https://qazaqjournal.kz/qjys/article/view/460 <p><em>Мақалада</em> <em>кеуде</em> <em>мүшелерінің</em> <em>флюорографиялық</em> <em>және</em> <em>рентгендік</em> <em>бейнелері</em> <em>бойынша</em> <em>өкпе</em> <em>ауруларын</em> <em>алдын</em> <em>ала</em> <em>диагностикалау</em> <em>үшін</em> <em>машиналық</em> <em>оқыту</em> <em>әдістерін</em> <em>қолдану</em> <em>қарастырылады</em><em>. </em><em>Жұмыстың</em> <em>өзектілігі</em> <em>жаппай</em> <em>профилактикалық</em> <em>тексерулер</em> <em>мен</em> <em>денсаулық</em> <em>сақтау</em> <em>жүйесінің</em> <em>шектеулі</em> <em>ресурстарында</em> <em>патологияны</em> <em>анықтаудың</em> <em>дәлдігі</em> <em>мен</em> <em>жеделдігін</em> <em>арттыру</em> <em>қажеттілігімен</em> <em>байланысты</em><em>. </em><em>Зерттеудің</em> <em>мақсаты</em> <em>флюорографиялық</em> <em>кескіндерді</em><em> "</em><em>норма</em><em>" </em><em>және</em><em> "</em><em>патология</em><em>" </em><em>сыныптары</em> <em>бойынша</em> <em>автоматты</em> <em>түрде</em> <em>жіктеудің</em> <em>бірнеше</em> <em>модельдерін</em> <em>әзірлеу</em> <em>және</em> <em>салыстырмалы</em> <em>талдау</em> <em>болып</em> <em>табылады</em><em>. </em><em>Әдістемелік</em> <em>негіз</em><em>-</em><em>магистранттың</em> <em>ғылыми</em><em>-</em><em>зерттеу</em> <em>жұмысының</em> <em>теориялық</em> <em>бөлімінде</em> <em>зерттелген</em> <em>Алгоритмдер</em><em>, </em><em>оның</em> <em>ішінде</em> <em>классикалық</em> <em>сызықтық</em> <em>модельдер</em> <em>мен</em> <em>заманауи</em> <em>нейрондық</em> <em>архитектуралар</em><em>. </em><em>Зерттеу</em> <em>барысында</em> <em>үш</em> <em>модель</em> <em>жүзеге</em> <em>асырылды</em> <em>және</em> <em>оқытылды</em><em>: </em><em>жеңілдетілген</em> <em>белгілердегі</em> <em>логистикалық</em> <em>регрессияның</em> <em>классикалық</em> <em>моделі</em><em>, </em><em>таяз</em> <em>тереңдіктегі</em> <em>конволюциялық</em> <em>нейрондық</em> <em>желі</em> <em>және</em> <em>алдын</em> <em>ала</em> <em>дайындалған</em> <em>архитектураға</em> <em>негізделген</em> <em>оқытуды</em> <em>тасымалдау</em> <em>моделі</em><em>. </em><em>Флюорографиялық</em> <em>деректерді</em> <em>алдын</em> <em>ала</em> <em>өңдеу</em> <em>және</em> <em>ұлғайту</em> <em>жүргізілді</em><em>, </em><em>оқыту</em><em>, </em><em>валидациялық</em> <em>және</em> <em>тесттік</em> <em>іріктемелерге</em> <em>бөлу</em> <em>ұйымдастырылды</em><em>, </em><em>жіктеу</em> <em>сапасының</em> <em>стандартты</em> <em>көрсеткіштері</em> <em>бойынша</em> <em>оқыту</em> <em>және</em> <em>бағалау</em> <em>рәсімі</em> <em>іске</em> <em>асырылды</em><em>. </em><em>Қарапайым</em> <em>конволюциялық</em> <em>желі</em> <em>классикалық</em> <em>модельге</em> <em>қарағанда</em> <em>сапаның</em> <em>айтарлықтай</em> <em>жақсарғанын</em> <em>көрсетеді</em> <em>және</em> <em>оқытуды</em> <em>тасымалдауды</em> <em>пайдалану</em> <em>нәтижелердің</em> <em>дәлдігі</em> <em>мен</em> <em>тұрақтылығының</em> <em>одан</em> <em>әрі</em> <em>артуын</em> <em>қамтамасыз</em> <em>етеді</em><em>. </em><em>Алдын</em> <em>ала</em> <em>скринингтік</em> <em>тапсырмалар</em> <em>үшін</em> <em>терең</em> <em>оқыту</em> <em>әдістерін</em> <em>қолданудың</em> <em>орындылығы</em> <em>туралы</em> <em>қорытындылар</em> <em>жасалды</em> <em>және</em> <em>жүйенің</em> <em>даму</em> <em>перспективалары</em> <em>белгіленді</em> [2,3,5].</p> Диас Жолдыгалиевич Жумагулов ##submission.copyrightStatement## 2026-01-16 2026-01-16 4 1 117 125 КӨЛІК ҚҰРАЛДАРЫНЫҢ ҚОЗҒАЛЫС УАҚЫТЫН СЕГМЕНТТІК ДЕҢГЕЙДЕ МАШИНАЛЫҚ ОҚЫТУ ӘДІСТЕРІН ҚОЛДАНА ОТЫРЫП БОЛЖАУ https://qazaqjournal.kz/qjys/article/view/461 <p><em>Бұл мақалада машиналық оқыту әдістерін қолдану арқылы көлік құралдарының қозғалыс уақытын сегменттік деңгейде болжау мәселесі қарастырылады. Зерттеудің өзектілігі интеллектуалды көлік жүйелерінде қозғалыс уақытын дәл бағалау қажеттілігімен байланысты, себебі бұл көлік ағындарын тиімді басқару және қоғамдық көлік қызметінің сапасын арттыру үшін маңызды болып табылады. Зерттеу барысында Астана қаласындағы автобустар қозғалысының GPS деректері негізінде қалыптастырылған және GTFS форматына келтірілген ашық нақты деректер жиынтығы пайдаланылды.</em></p> <p><em>Деректерді алдын ала өңдеу кезеңінде мақсатты айнымалы бойынша ақпараттың ағып кетуін болдырмау және уақыттық әрі маршруттық белгілерді қалыптастыру жүзеге асырылды. Регрессия есебін шешу үшін Random Forest, градиенттік бустинг XGBoost және LSTM рекурренттік нейрондық желілері, сондай-ақ категориялық маршруттық белгілерге арналған эмбеддингтері бар LSTM моделі қолданылып, салыстырмалы түрде бағаланды. Модельдердің сапасы уақытқа тәуелді деректерді бөлу тәсілі және стандартты регрессиялық метрикалар арқылы бағаланды.</em></p> <p><em>Эксперименттік нәтижелер XGBoost моделінің ең жоғары түсіндіру қабілетін қамтамасыз ететінін және детерминация коэффициентінің 0,84-тен жоғары мәнге жеткенін көрсетті, ал эмбеддингтері бар LSTM моделі MAE және RMSE метрикалары бойынша ең төмен қателіктерді қамтамасыз етті. Алынған нәтижелер қозғалыс уақытын сегменттік деңгейде болжау үшін табличалық және тізбектік модельдерді қолданудың тиімділігін және интеллектуалды көлік жүйелерінде оларды біріктіріп пайдаланудың перспективалылығын дәлелдейді.</em></p> Дамир Арманyлы Даукараев ##submission.copyrightStatement## 2026-01-16 2026-01-16 4 1 126 140 ОҚУ ҮДЕРІСІН АВТОМАТТАНДЫРУҒА АРНАЛҒАН УНИВЕРСИТЕТТІК АҚПАРАТТЫҚ ПОРТАЛДЫҢ МҮМКІНДІКТЕРІН ЗЕРТТЕУ https://qazaqjournal.kz/qjys/article/view/462 <p><em>Бұл мақалада оқу үдерісін автоматтандыру контексінде университеттік ақпараттық порталдардың функционалдық мүмкіндіктері зерттеледі. Қазіргі жоғары білім беру жүйесіндегі цифрлық трансформация жағдайында оқу қызметін тиімді басқару өзекті мәселе болып табылады. Зерттеу барысында қолданыстағы оқу үдерісін басқару жүйелеріне (Platonus, Moodle, Canvas, Google Classroom, Blackboard) салыстырмалы талдау жүргізіліп, олардың артықшылықтары мен шектеулері анықталды. Сонымен қатар автоматтандырылған LMS жүйесінің құрылымдық-функционалдық моделі ұсынылып, оны енгізудің тиімділігі бағаланды. Зерттеу нәтижелері университеттік ақпараттық порталдарды дамытуда гибридті және интеллектуалды басқару модельдерін қолданудың маңыздылығын көрсетеді.</em></p> А.А. Нурмагамбетов Ж.Ж. Ахметова А.О. Тохаева ##submission.copyrightStatement## 2026-01-16 2026-01-16 4 1 141 147 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА ГЛЮТЕНСІЗ АЗЫҚ-ТҮЛІК ӨНІМДЕРІНІҢ ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫ ЖӘНЕ ДАМУЫНЫҢ БОЛАШАҚ ПЕРСПЕКТИВАЛАРЫ https://qazaqjournal.kz/qjys/article/view/463 <p><em>Макалада Қазақстан Республикасында глютенсіз&nbsp; өнімдердің сұранысы қарастырылады. Зерттеу такырыбының озектілігі целиак ауруы&nbsp; глютенге төзбеушілікпен ауыратын адамдар санының артуымен, сондай-ақ отандық диеталық және функционалдық өнімдер өндірісінің жетіспушілгіне байланысты. Эпидемиология зерттеулердің деректері, тұтынушылар арасында жүргізілген әлеуметтік сауалнамалардың нәтижелері және импорттық глутенцсіз өнімдерге салыстырмалы талдау ұсынылған. Отандық шикізат негізінде глютенсіз өнімдерді өндіретін инновациялық технология әзірлеудің маңыздылығы негізделеді.</em></p> Ж.М. Есімжан ##submission.copyrightStatement## 2026-01-16 2026-01-16 4 1 148 160 ҚАРЖЫЛЫҚ АҚПАРАТТЫҚ ЖҮЙЕЛЕРДЕГІ ДЕРЕКТЕРДІ ТАЛДАУ ЖӘНЕ БОЛЖАУ ҮШІН НЕЙРОНДЫҚ ЖЕЛІЛЕРДІ ҚОЛДАНУ https://qazaqjournal.kz/qjys/article/view/464 <p><em>Мақалада Қазақстан Республикасының қаржылық деректерін талдау және болжау үшін жасаңды нейрондық желілер (ЖНЖ) негізіндегі үлгіні әзірлеу және енгізуге арналған зерттеу нәтижелері келтірілген. Жұмыстың өзектілігі қаржы нарықтарының жоғары ауытқуы және экономиканың сандықтандырылуы жағдайында болжамдардың дәлдігін арттыру қажеттілігімен анықталады. Негізгі құрал ретінде RStudio ортасында іске асырылған ұзақ мерзімді қысқа мерзімді жады (LSTM) бар рекуррентті нейрондық желілер қолданылды. Модель 2015–2023 жж. USD/KZT бағамы бойынша Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі мен Қазақстан фонд биржасының (KASE) деректері бойынша оқытылды. Нәтижелер LSTM-желілерінің валюта бағамының қысқа мерзімді өзгерістерін болжаудағы жоғары тиімділігін көрсетеді, бұл RMSE метрикасымен расталады. Зерттеудің практикалық маңыздылығы әзірленген үлгіні нақты уақыт режимінде шешім қабылдауды қолдау үшін қаржылық ақпараттық жүйелерге біріктіру мүмкіндігінен туындайды.</em></p> Н.А. Жүкен ##submission.copyrightStatement## 2026-01-16 2026-01-16 4 1 161 169 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА ДҰРЫС ТАМАҚТАНУДЫ ДАМЫТУ ФАКТОРЫ РЕТІНДЕ ФУНКЦИЯЛЫҚ НАН ПІСІРУ ӨНІМДЕРІ https://qazaqjournal.kz/qjys/article/view/465 <p><em>Бұ</em><em>л мақалада қазақстан республикасында дұрыс тамақтануды дамытудағы функционалды нан өнімдерінің рөлі қарастырылады. Онда функционалдық тамақ өнімдерінің дамуының теориялық негіздері талданады және нан өнімдерінің жаппай өндірілетін және үнемі тұтынылатын өнім ретіндегі маңыздылығы ашылады. Мақалада нанның функционалды ассортиментін дамытудың негізгі бағыттары айқындалып, қазақстан халқының тамақтану тәртібін ескере отырып, өндіріс технологияларын жетілдіру қажеттілігі негізделеді. Ол функционалдық нан өнімдерінің тамақтануға байланысты аурулардың алдын алудың және тамақтану сапасын жақсартудың тиімді құралы екенін көрсетеді.</em></p> Жанар Маратқызы Есімжан ##submission.copyrightStatement## 2026-01-16 2026-01-16 4 1 170 175